Kursy online a VAT, jak rozliczyć sprzedaż w Polsce i UE (B2B i B2C)

W artykule omawiam dwa kluczowe zagadnienia:

zwolnienie z VAT dla kursów online
miejsce opodatkowania VAT w Polsce i UE

Spis treści

Różne sposoby realizacji kursów online

Prawdopodobnie i Ty doceniasz możliwość uczenia się z domu lub z innego miejsca z dostępem do Internetu.

Nie musisz tracić czasu i pieniędzy na dojazdy, możesz siedzieć przed komputerem w dresie, piżamie lub czymkolwiek i pić własną herbatę, lub kawę.

Możesz w ten sposób przerabiać kursy organizowane przez zagraniczne firmy i uczelnie.

Możesz też sama, sam sprzedawać swoją wiedzę za pośrednictwem Internetu ludziom, którzy w realu nigdy nie mieliby szansy Cię spotkać i skorzystać z Twojej profesjonalnej wiedzy o raz zdolności dydaktycznych.

Kursy online mogą być realizowane w bardzo różnej formie. Mogą to być nagrania do samodzielnego odtworzenia w dogodnym dla kursanta czasie. Niekiedy kursy mają formę spotkań online w czasie rzeczywistym. Możliwe są też różne kombinacje, część zajęć w postaci nagrań, a inne w formie spotkań zdalnych. Czasami uczeń otrzymuje jakieś dodatkowe materiały szkoleniowe.

Kursy mogą być kupowane zarówno przez przedsiębiorców, jak i przez osoby indywidualne, które nie zakupują ich na potrzeby działalności gospodarczej, ale na potrzeby prywatne, na przykład dla realizacji swoich pasji i poszerzenia wiedzy.

Ta różnorodność kursów, zarówno jeśli chodzi o sposób ich realizacji, jak i status uczestników i prowadzącego, a nawet sama tematyka kursu może mieć znaczenie dla określenia prawidłowej stawki VAT.

Sprzedaż kursów online a zwolnienie z VAT

Zgodnie z art. 113 ust. 1 ustawy o VAT zwalnia się od podatku sprzedaż dokonywaną przez podatnika posiadającego siedzibę działalności gospodarczej na terytorium kraju, u którego wartość sprzedaży, z wyłączeniem podatku, nie przekroczyła w poprzednim ani bieżącym roku podatkowym kwoty 240 000 zł.

Jeżeli więc tworzenie i sprzedaż kursów online są Twoją jedyną działalnością gospodarczą, ewentualnie wykonujesz też inną działalność, ale Twoja łączna sprzedaż nie przekracza 240 000 zł, a kursy są przeznaczone dla nabywców z Polski, nie musisz analizować, które ze zwolnień przedmiotowych Cię dotyczą. Możesz korzystać ze zwolnienia podmiotowego z VAT.

Jednak niektóre rodzaje działalności zostały wyłączone z możliwości stosowania zwolnienia podmiotowego, nawet jeżeli sprzedaż nie przekracza wskazanego w art. 113 ust. 1 ustawy o VAT limitu. Jeżeli wykonujesz taką, wyłączoną ze zwolnienia podmiotowego działalność, to sprzedaż kursów też powinnaś, powinieneś opodatkować, o ile nie mają do nich zastosowania zwolnienia przedmiotowe. Mam tu na myśli zwolnienia, które są stosowane ze względu na przedmiot działalności i zostały wymienione w art. 43 ust. 1 ustawy o VAT.

Pełną listę towarów i usług, których dostawa/świadczenie uniemożliwia korzystanie ze zwolnienia podmiotowego znajdziesz w art. 113 ust. 13 ustawy o VAT.

Zwolnienia podmiotowego nie stosuje się m.in. do usług prawniczych, doradztwa (z wyjątkiem doradztwa rolniczego związanego z uprawą i hodowlą roślin oraz chowem i hodowlą zwierząt, a także związanego ze sporządzaniem planu zagospodarowania i modernizacji gospodarstwa rolnego), usług jubilerskich i ściągania długów w tym faktoringu.

Jeżeli więc nie możesz lub nie chcesz skorzystać ze zwolnienia podmiotowego, rozważ, czy dla sprzedawanych przez Ciebie kursów znajdzie zastosowanie zwolnienie przedmiotowe.

Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 26 -29 zwalnia się od podatku:

26) usługi świadczone przez:

a) jednostki objęte systemem oświaty w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, w zakresie kształcenia i wychowania,

b) uczelnie, jednostki naukowe Polskiej Akademii Nauk oraz instytuty badawcze, w zakresie kształcenia

– oraz dostawę towarów i świadczenie usług ściśle z tymi usługami związane;

27) usługi prywatnego nauczania na poziomie przedszkolnym, podstawowym, ponadpodstawowym i wyższym, świadczone przez nauczycieli;

28) usługi nauczania języków obcych oraz dostawę towarów i świadczenie usług ściśle z tymi usługami związane, inne niż wymienione w pkt 26, pkt 27 i pkt 29;

29) usługi kształcenia zawodowego lub przekwalifikowania zawodowego, inne niż wymienione w pkt 26:

a) prowadzone w formach i na zasadach przewidzianych w odrębnych przepisach, lub

b) świadczone przez podmioty, które uzyskały akredytację w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe – wyłącznie w zakresie usług objętych akredytacją, lub

c) finansowane w całości ze środków publicznych

– oraz świadczenie usług i dostawę towarów ściśle z tymi usługami związane;

Zwolnienia powyższe nie mają zastosowania do dostawy towarów lub świadczenia usług ściśle związanych z usługami podstawowymi, jeżeli:

Te towary lub usługi nie są one niezbędne do wykonania korzystającej ze zwolnienia usługi podstawowej
Głównym celem dostawy tych towrów lub świadczenia usług jest osiągnięcie dodatkowego dochodu przez podatnika, przez konkurencyjne wykonywanie tych czynności w stosunku do podatników niekorzystających z takiego zwolnienia.

Żeby dostawa towarów lub świadczenie usług podlegały zwolnieniu, muszą być ściśle związane z usługami podstawowymi, czyli z kursami, których dotyczą zwolnienia i dokonywane przez Ciebie, nie przez podmiot trzeci.

Kurs online jako usługa elektroniczna

Na podstawie art. 7 ust. 1 Rozporządzenia Rady (UE) nr 282/2011 do „usług świadczonych drogą elektroniczną” należą usługi świadczone za pomocą Internetu lub sieci elektronicznej, których świadczenie jest zasadniczo zautomatyzowane i wymaga minimalnego udziału człowieka, a ich wykonanie bez wykorzystania technologii informacyjnej jest niemożliwe.

Natomiast z art. 7 ust. 3 rozporządzenia 282/2011 wynika, że ust. 1 nie ma zastosowania do:

usług edukacyjnych, w których ramach treść kursu przekazywana jest przez nauczyciela za pomocą Internetu lub sieci elektronicznej (tzn. przez zdalne połączenie);
usług edukacyjnych obejmujących wyłącznie kursy korespondencyjne, takie jak kursy za pośrednictwem poczty.

Z kolei w punkcie 5 załącznika I do rozporządzenia 282/2011 wymienione zostały następujące usługi, które zalicza się do usług świadczonych drogą elektroniczną:

automatyczne nauczanie na odległość, którego funkcjonowanie wymaga użycia Internetu lub podobnej sieci elektronicznej, wymagające niewielkiego bądź niewymagające żadnego udziału człowieka, łącznie z klasami wirtualnymi, z wyjątkiem sytuacji, gdzie Internet lub podobna sieć elektroniczna wykorzystywana jest jako proste narzędzie służące komunikowaniu się nauczyciela z uczniem;
ćwiczenia są wypełniane przez ucznia on-line i sprawdzane automatycznie, bez udziału człowieka.

Brzmienie powołanych uregulowań wskazuje na to, że aby daną usługę uznać za usługę elektroniczną, musi wystąpić sytuacja, w której ramach:

jej realizacja ma miejsce za pomocą Internetu lub sieci elektronicznej;
jej świadczenie jest zautomatyzowane, a udział człowieka jest niewielki;
jej wykonanie bez wykorzystania technologii informacyjnej jest niemożliwe, a usługa ta nie jest objęta wyłączeniami zawartymi w art. 7 ust. 3 rozporządzenia 282/2011.

W świetle powyższego usług świadczonych drogą elektroniczną nie wlicza się do usług edukacyjnych, w których ramach treść kursu przekazywana jest przez nauczyciela za pomocą Internetu (zdalne), gdzie Internet wykorzystywany jest jako narzędzie służące komunikowaniu się nauczyciela z uczniem.

Natomiast usługi edukacyjne w sytuacji automatycznego nauczania na odległość, którego funkcjonowanie wymaga użycia Internetu, wymagające niewielkiego bądź niewymagające żadnego udziału człowieka zaliczane są do usług świadczonych drogą elektroniczną.

Jeżeli zatem mamy do czynienia z usługami edukacyjnymi w formie zdalnej, w której nauczyciel łączy się z uczniem na żywo, to nie jest to usługa elektroniczna.

Zwolnienie z art 43 ust. 1 pkt 27 ustawy o VAT

Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 27 ustawy o VAT zwalnia się od podatku usługi prywatnego nauczania na poziomie przedszkolnym, podstawowym, ponadpodstawowym i wyższym, świadczone przez nauczycieli.

Zwolnienie to ma zastosowanie, jeżeli spełnione są łącznie trzy warunki, tj.:

Świadczone są usługi prywatnego nauczania. Usługami prywatnego nauczania są wyłącznie usługi świadczone przez nauczycieli osobiście. Zwolnienie z podatku nie ma zastosowania do usług świadczonych przez nauczycieli w ramach zajęć organizowanych przez podmiot trzeci.
Jest to nauczanie na poziomie przedszkolnym, podstawowym, ponadpodstawowym i wyższym.
Usługi te świadczone są przez nauczyciela. Nauczyciel to osoba, która posiada wykształcenie kierunkowe (np. ukończone studia wyższe matematyczne i udziela korepetycji z matematyki). „Nauczyciel” powinien zatem legitymować się wiedzą, kwalifikacjami zdobytymi w oficjalnym systemie nauczania (czy to publicznym, czy prywatnym) np. zgodnie z Prawem oświatowym, Prawem o szkolnictwie wyższym. Musi zatem istnieć związek pomiędzy treścią przekazywaną na lekcji, a posiadanymi kwalifikacjami nauczającego.

„Usługi nauczania na poziomie przedszkolnym, podstawowym, ponadpodstawowym i wyższym” należy interpretować szeroko, gdyż przyjęcie ścisłej interpretacji tego pojęcia groziłoby powstaniem rozbieżności w stosowaniu systemu VAT w państwach członkowskich. Orzekł tak Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 14 czerwca 2007 r. w sprawie C-445/05 wskazując jednocześnie, że pojęcie „edukacji szkolnej i uniwersyteckiej”, któremu odpowiada pojęcie nauczania na poziomie przedszkolnym, podstawowym, ponadpodstawowym i wyższym, w przepisach polskichm, nie ogranicza się jedynie do nauczania, które kończy się egzaminami w celu uzyskania danych kwalifikacji, lub które umożliwia uzyskanie określonego wykształcenia w celu wykonywania danego zawodu, ale obejmuje także inną działalność, w ramach której prowadzi się nauczanie w szkołach lub na uniwersytetach w celu poszerzenia wiedzy i umiejętności uczniów lub studentów, pod warunkiem, iż działalność ta nie będzie miała charakteru wyłącznie rekreacyjnego.

Zwolnienie z art. 43 ust. 1 pkt 27 ustawy o VAT, przykładowe wyroki sądów

Poniżej znajdują się przykłady rozstrzygnięć polskich sądów administracyjnych, dotyczące stosowania zwolnienia podmiotowego dla prywatnego nauczania.

I SA/Łd 147/24, Zwolnienie od podatku usługi prywatnego nauczania w kontekście pojęcia „nauczyciel” – Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 kwietnia 2024 r.

„Z uwagi na brak definicji legalnej pojęcia „nauczyciel” w ustawie o podatku od towarów i usług, ani odesłania do norm prawnych zawartych w innych aktach prawnych, należy przyjąć rozumienie tego pojęcia w języku potocznym z uwagi na pierwszeństwo wykładni językowej. Nauczyciel jest to osoba, która naucza. Nauczyciel jest zatem osobą, która przekazuje wiedzę i swoje umiejętności uczniom. Bezsprzecznie lektura omawianej normy prawnej, nie wskazują na wymóg, aby nauczyciel posiadał odpowiedni dyplom wskazujący na wyższe wykształcenie pedagogiczne ani aby był pracownikiem oświaty. Ponadto, posiadanie przez daną osobę wykształcenia kierunkowego w danej dziedzinie może świadczyć o tym, że jest ona wykwalifikowana do udzielania korepetycji w danym zakresie, jednakże zapis art. 43 ust. 1 pkt 27 ustawy VAT nie wskazuje, aby był to warunek konieczny. Nie ma podstaw do przyjęcia, by brak wykształcenia kierunkowego w danej dziedzinie miał przesądzać o braku posiadania kwalifikacji do pełnienia roli nauczyciela. Niewątpliwie ustawodawca nie warunkuje korzystania z przedmiotowego zwolnienia od posiadania takiego wykształcenia, zatem warunku takiego nie należy wywodzić abstrahując od wykładni językowej, która ma pierwszeństwo na gruncie prawa podatkowego.”

I SA/Gl 267/23, Zwolnienie z VAT usług prywatnego nauczania – Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 lutego 2024 r.

„Przepis art. 43 ust. 1 pkt 27 u.p.t.u. nie zawiera wymogu posiadania przez nauczyciela wykształcenia kierunkowego w danej dziedzinie.”

I SA/Wr 493/23, Zwolnienie z VAT nauki gry w szachy – Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 stycznia 2024 r.

„Przepis art. 43 ust. 1 pkt 27 u.p.t.u. nie zawiera wymogu, by kwalifikacje wynikały z posiadania przez nauczyciela wykształcenia kierunkowego w danej dziedzinie.”

I SA/Gd 1040/18, Zwolnienie z VAT usług nauczania prywatnego. – Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 stycznia 2019 r.

„Zwolnienie obejmujące wyłącznie usługi „prywatnego” nauczania wyklucza stosowanie wskazanego przepisu do usług świadczonych przez nauczycieli w ramach zajęć organizowanych przez podmiot trzeci. Ze zwolnienia korzystają więc usługi „prywatnego” nauczania charakteryzujące się związkiem prawnym pomiędzy uczniami a podmiotem świadczącym usługi.”

III SA/Gl 1/18, Zwolnienie podatkowe prywatnego nauczania. – Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 kwietnia 2018 r.

„Zwolnieniem przewidzianym w art. 43 ust. 1 pkt 27 u.p.t.u. objęte może być nauczanie prywatne przez nauczycieli, obejmujące kształcenie powszechne lub wyższe. Natomiast określenie „prywatne nauczanie” obejmuje czynności wykonywane przez nauczycieli na ich własny rachunek i odpowiedzialność oraz we własnym imieniu bez względu od istnienia prawnej relacji w formie umowy między nauczycielem a uczniem (bądź uczniami); przeważnie formę tę mają udzielane przez nauczycieli korepetycje. Tym samym tylko usługi wypełniające dyspozycje powyższej normy mogą korzystać ze zwolnienia podatkowego w VAT.”

Jak dla celów VAT należy rozumieć nauczanie na poziomie przedszkolnym, podstawowym, ponadpodstawowym i wyższym

Nauczanie na poziomie przedszkolnym, podstawowym, ponadpodstawowym i wyższym może mieć zastosowanie także do szkoleń z zakresu, który być może intuicyjnie nie jest kojarzony z nauką w ramach systemu edukacji.

Przykładowo w interpretacji indywidualnej z 22 marca 2019 r., sygn. 0113-KDIPT1-1.4012.914.2018.2.MSU), Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że zwolnienie z art. 43 ust. 1 pkt 27 ustawy o VAT może być pod pewnymi warunkami zastosowane dla lekcji tańca.

Prywatne nauczanie obejmuje czynności wykonywane przez nauczycieli na ich własny rachunek i odpowiedzialność (nauczyciel działa we własnym imieniu), w oparciu o umowy zawarte bezpośrednio z uczniem (lub jego rodzicami czy opiekunami). Nie ma przy tym znaczenia okoliczność czy usługa jest świadczona indywidualnemu uczniowi/słuchaczowi, czy też jednocześnie większej liczbie osób.

Stanowisko takie potwierdza analiza orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej który w wyroku z dnia 14 czerwca 2007r., w sprawie C-445/05 Werner Haderer przeciwko Finanzamt Wilmersdorf orzekł, iż działalność osoby fizycznej posiadającej status niezależnego współpracownika polegająca na udzielaniu lekcji wyrównawczych, a także na prowadzeniu kursów ceramiki i garncarstwa w ośrodkach kształcenia dla dorosłych może być objęta zwolnieniem z VAT. Ujednolicona powinna być podstawa wymiaru podatku, jeżeli działalność polega na udzielaniu lekcji przez nauczyciela na własny rachunek i własną odpowiedzialność i obejmuje edukację szkolną lub uniwersytecką. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność czy usługa jest świadczona indywidualnemu uczniowi/słuchaczowi czy też jednocześnie większej liczbie osób.

W ww. wyroku TSUE potwierdził, że nie ma konieczności przedstawiania szczegółowej definicji wspólnotowego pojęcia „edukacji szkolnej i uniwersyteckiej” w rozumieniu systemu podatku VAT,

Wystarczy wskazać, że pojęcie to nie ogranicza się jedynie do nauczania, które kończy się egzaminami w celu uzyskania danych kwalifikacji, lub które umożliwia uzyskanie określonego wykształcenia w celu wykonywania danego zawodu, ale obejmuje także inną działalność, w ramach której prowadzi się nauczanie w szkołach lub na uniwersytetach w celu poszerzenia wiedzy i umiejętności uczniów lub studentów, pod warunkiem, iż działalność ta nie będzie miała charakteru wyłącznie rekreacyjnego.

W wyroku z dnia 28 stycznia 2010 r. w sprawie C-473/08 Eulitz TSUE uznał, że sformułowanie „nauczanie szkolne lub uniwersyteckie przez nauczycieli prywatnych”, różni się od sformułowań we wszystkich pozostałych wersjach językowych, w państwech UE, w zakresie w jakim w tych innych wersjach zwolnienie przewidziane w tym przepisie nie dotyczy bezpośrednio „edukacji szkolnej i uniwersyteckiej” lecz nauczania obejmującego taką edukację.

Konieczność jednolitego stosowania i jednolitej wykładni aktu wspólnotowego wyklucza jego rozpatrywanie w jednej, w oderwaniu od innych, wersji językowej, ale wymaga ustalenia wykładni w zależności od rzeczywistej woli i celu autora tego aktu, a zwłaszcza w świetle wszystkich wersji językowych (zob. też wyroki: C 261/08 i C 348/08).

Co się tyczy pojęcia „edukacja szkolna i uniwersytecka” zawartego w tym sformułowaniu, to TSUE wstrzymał się od przedstawienia precyzyjnej jego definicji. Jednak z orzecznictwa wynika wyraźnie, że pojęcie to nie ogranicza się jedynie do nauczania, które kończy się egzaminami w celu uzyskania danych kwalifikacji lub które umożliwia uzyskanie określonego wykształcenia w celu wykonywania danego zawodu, ale obejmuje także inną działalność, w ramach której prowadzi się nauczanie w szkołach lub na uniwersytetach w celu poszerzenia wiedzy i umiejętności uczniów lub studentów, pod warunkiem iż działalność ta nie będzie miała charakteru wyłącznie rekreacyjnego.

Na tle orzecznictwa TSUE zwolnienie z art 43 ust. 1 pit 27 ustawy o VAT nie dotyczy jedynie bezpośrednio edukacji szkolnej i uniwersyteckiej. Pojęcie „nauczanie” należy rozumieć w tym kontekście jako obejmujące, w ogólnym zakresie, przekazanie wiedzy i umiejętności między nauczycielem a uczniami lub studentami.

Nie należy dokonywać rozróżnienia dla celów podatku VAT pomiędzy nauczaniem uczniów lub studentów w ramach nauczania szkolnego lub uniwersyteckiego i nauczania osób posiadających już dyplom szkolny lub uniwersytecki, które na podstawie tego dyplomu kontynuują naukę zawodu. Podobnie jest w przypadku nauczania obejmującego tę edukację.

Status nabywcy kursu a miejsce opodatkowania VAT

Jeżeli dokonujesz sprzedaży kursów online, w pierwszej kolejności upewnij się, jaki jest status nabywcy na gruncie przepisów VAT.

Niemal wszystkie państwa Unii Europejskiej implementowały Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej.

Piszę „niemal”, bo istnieją państwa i terytoria wyłączone z obowiązku implementacji Dyrektywy 2006/112/WE. Jakie to państwa i terytoria możesz przeczytać TUTAJ.

Jeżeli transakcja ma charakter transgraniczny, z makroekonomicznego punktu widzenia nie jest obojętne, do którego budżetu (do którego z państw członkowskich UE) wpłynie podatek. Ponadto VAT ma wpływ na ostateczną cenę towarów i usług będących przedmiotem transakcji w Unii Europejskiej. Gdyby towary i usługi opodatkowane były zawsze na terytorium kraju sprzedawcy, firmy z państw, w których stawki VAT są wysokie, byłyby na przegranej pozycji z powodu konieczności wkalkulowania podatku w cenę towaru lub usługi końcowej.

Rozwiązano te problemy poprzez opodatkowywanie transakcji w krajach, w których towary lub usługi są rzeczywiście konsumowane z zastosowaniem stawek przyjętych w tych krajach.

Trudno jednak wymagać, żeby osoby dokonujące zakupów na swój prywatny użytek rozliczały w swoim kraju podatek. Dlatego nieco inne zasady rozliczania podatku VAT dotyczą podatników prowadzących działalność gospodarczą, a inne mają zastosowanie do sprzedaży na rzecz konsumentów.

W odniesieniu do sprzedaży kursów na rzecz osób prywatnych (konsumentów), kluczowe jest też ustalenie, czy oferowane świadczenie stanowi usługę elektroniczną, czy usługę szkoleniową z udziałem człowieka (np. spotkania online), ponieważ od tego zależy miejsce świadczenia usług i zasady ich opodatkowania.

Sprzedaż kursów na rzecz podatników z zagranicy

W przypadku sprzedaży kursów online na rzecz podatników mających siedzibę poza terytorium Polski, usługa ta nie będzie podlegała opodatkowaniu w Polsce.

Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 28b ust. 1 ustawy o VAT miejscem świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik (usługobiorca) ma siedzibę działalności gospodarczej, a jeżeli usługi nabywane są na potrzeby stałego miejsca działalności innego niż siedziba, w tym innym miejscu.

Skąd masz wiedzieć, czy nabywca kursu jest podatnikiem VAT UE

Na potrzeby przepisów VAT regulujących miejsce świadczenia usług wprowadzono odrębną definicję podatnika. Zgodnie z art. 28a ustawy o VAT podatnikami są podmioty, które wykonują samodzielnie działalność gospodarczą, a także osoby prawne niebędące podatnikami, które są zidentyfikowane lub obowiązane do identyfikacji do celów podatku VAT lub podatku od wartości dodanej.

Podatnika, który prowadzi również działalność lub dokonuje transakcji nieuznawanych za podlegające opodatkowaniu dostawy towarów lub świadczenia usług zgodnie z zasadami dotyczącymi transakcji krajowych, uznaje się za podatnika w odniesieniu do wszystkich świadczonych na jego rzecz usług transgranicznych.

Za podatnika powinnaś, powinieneś uznać osobę lub firmę z Unii Europejskiej, która ma obowiązek zarejestrować się do systemu VIES (VAT UE).

Podatnikami będą więc nie tylko czynni podatnicy VAT, ale także podmioty zwolnione z VAT na gruncie przepisów krajowych, w tym wszelkiego rodzaju holdingi, fundacje rodzinne, organizacje non profit i wszelkie instytucje.

Jak wystawić fakturę na rzecz podatnika z UE

Jeżeli Twoje kursy online sprzedawane są dla nabywców z innych państw UE, masz obowiązek zarejestrowania się do celów VAT UE, który dotyczy zarówno czynnych, jak i zwolnionych podatników VAT. Otrzymasz numer VAT UE, uprawniający do wykonywania transakcji zagranicznych z kontrahentami z krajów Unii Europejskiej.

W praktyce będzie to Twój obecny numer NIP poprzedzony oznaczeniem literowym kraju.

Faktura dla kontrahenta z UE powinna zawierać numer VAT UE nabywcy oraz odbiorcy. Dla własnego bezpieczeństwa zweryfikuj podany Ci przez nabywcę numer VAT UE w wyszukiwarce VIES.

Ponieważ to nabywca będący podatnikiem, zobowiązany jest do rozliczenia podatku od wartości dodanej na zasadach obowiązujących w jego kraju, na fakturze nie wykazuj kwoty podatku oraz stawki VAT. W polu przeznaczonym do wskazania stawek podatku stosuje się najczęściej adnotację „np.” – nie podlega opodatkowaniu. Na fakturze muszą też znaleźć się wyrazy: „odwrotne obciążenie”.

Sprzedaż kursów online do samodzielnego odtworzenia na rzecz osób prywatnych z UE

W przypadku sprzedaży na rzecz osób fizycznych niebędących podatnikami (konsumentów) należy odwołać się do przepisu art. 28k ust. 1 ustawy o VAT, zgodnie z którym miejscem świadczenia usług telekomunikacyjnych, usług nadawczych i usług elektronicznych na rzecz podmiotów niebędących podatnikami jest miejsce, w którym podmioty te posiadają siedzibę, stałe miejsce zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu.

Co istotne, w myśl art. 28k ust. 2 ustawy o VAT, przepis ust. 1 nie ma zastosowania, w przypadku gdy łącznie są spełnione następujące warunki:

1) usługodawca posiada siedzibę działalności gospodarczej, a w razie braku takiej siedziby – stałe miejsce zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu, tylko na terytorium jednego państwa członkowskiego;

2) usługi, o których mowa w ust. 1, są świadczone na rzecz podmiotów niebędących podatnikami, posiadających siedzibę, stałe miejsce zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium państwa członkowskiego, o którym mowa w pkt 1;

3) całkowita wartość usług, o których mowa w ust. 1, świadczonych na rzecz podmiotów, o których mowa w pkt 2, pomniejszona o kwotę podatku, nie przekroczyła w trakcie roku podatkowego ani w poprzednim roku podatkowym kwoty 10 000 euro lub jej równowartości wyrażonej w walucie krajowej państwa członkowskiego, o którym mowa w pkt 1, przy czym w przypadku usługodawcy posiadającego siedzibę działalności gospodarczej, a w razie braku takiej siedziby – stałe miejsce zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu, tylko na terytorium kraju wyrażona w złotych równowartość kwoty w euro wynosi 42 000 zł.

Powyższe oznacza, że jeżeli posiadasz siedzibę działalności tylko w Polsce, sprzedaż kursów do samodzielnego odtworzenia na rzecz konsumentów z krajów UE do limitu sprzedaży w kwocie 42 000 zł będziesz opodatkowywać w Polsce, a po przekroczeniu tego limitu powinnaś, powinieneś zarejestrować się do procedury VAT-OSS i rozliczać w Polsce podatek VAT ze sprzedaży usług elektronicznych na rzecz konsumentów z innych niż Polska krajów UE według stawek obowiązujących w tych krajach (istnieje także możliwość zrezygnowania z rejestracji do VAT-OSS w Polsce, ale będzie to wymagało zarejestrowania się do VAT w każdym z krajów UE, w którym masz klientów będących konsumentami.

Sprzedaż kursów realizowanych w formie spotkań zdalnych na rzecz osób prywatnych z UE

Zgodnie z art. 28g ust. 2 ustawy o VAT, miejscem świadczenia usług w dziedzinie kultury, sztuki, sportu, nauki, edukacji, rozrywki oraz podobnych usług, takich jak targi i wystawy, oraz usług pomocniczych do tych usług, w tym świadczenia usług przez organizatorów usług w tych dziedzinach, świadczonych na rzecz podmiotów niebędących podatnikami, jest miejsce, w którym ta działalność faktycznie jest wykonywana.

W myśl art. 28g ust. 3 ustawy o VAT, w przypadku gdy usługi, o których mowa w ust. 2, dotyczą działalności, która jest transmitowana lub w inny sposób udostępniana wirtualnie, miejscem świadczenia tych usług jest miejsce, w którym podmiot niebędący podatnikiem, na rzecz którego są świadczone te usługi, posiada siedzibę, stałe miejsce zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu.

Oznacza to, że jeśli sprzedawane przez Ciebie kursy odbywają się w formie spotkań zdalnych z udziałem trenera (nauczyciela), bez względu na limit sprzedaży będziesz musiała, musiał opodatkować usługi w państwie siedziby nabywcy i ewentualnie możesz skorzystać z procedury VAT-OSS w celu uniknięcia konieczności rejestrowania się do VAT w państwie nabywcy.

Sprzedaż kursów online realizowanych w sposób „mieszany” na rzecz osób prywatnych

W sytuacji, gdy kilka świadczeń obejmuje z ekonomicznego punktu widzenia jedną usługę, usługa ta nie powinna być sztucznie dzielona dla celów opodatkowania VAT. Jeżeli zatem dwa lub więcej niż dwa świadczenia (lub czynności) dokonane przez podatnika na rzecz innego podmiotu są tak ściśle związane, że obiektywnie tworzą one w aspekcie gospodarczym jedną całość, której rozdzielenie miałoby sztuczny charakter, to wszystkie te świadczenia lub czynności stanowią jednolite świadczenie dla celów stosowania przepisów ustawy o VAT.

Jeżeli jednak w skład świadczonej usługi wchodzić będą czynności, które nie służą wyłącznie wykonywaniu czynności głównej, zasadniczej, lecz mogą mieć charakter samoistny, to wówczas nie ma podstaw dla traktowania ich jako elementu usługi kompleksowej.

Jeżeli sprzedawane przez Ciebie kursy online mają formę „mieszaną”, czyli są to kursy, gdzie część materiałów jest nagrana i przeznaczona do samodzielnego odtworzenia, a część jest realizowana poprzez spotkania w formie zdalnej, w pierwszej kolejności musisz ocenić, co jest podstawą świadczenia.

Jeżeli podstawowym świadczeniem jest nagrany kurs, zastosowanie znajdzie art. 28k ust. 1 ustawy o VAT (patrz część: „Sprzedaż kursów online do samodzielnego odtworzenia na rzecz osób prywatnych”).

Jeżeli podstawowym świadczeniem są spotkania w formie zdalnej, a nagrania do samodzielnego odtworzenia mają jedynie charakter pomocniczy, zastosowanie znajdzie art. 28g ust. 3 ustawy o VAT (patrz część: „Sprzedaż kursów realizowanych w formie spotkań zdalnych”).